ZMĘCZENIE PSYCHICZNE

Zmęczenie psychiczne to stan przemęczenia organizmu, który może mieć wiele przyczyn. Do obniżenia kondycji psychicznej mogą przyczynić się: nadmierna ilość obowiązków, zbyt dużo zajęć, problemy rodzinne, problemy w związku, zbyt duża ilość stresu.

Taki rodzaj zmęczenia wywołuje szereg objawów. Pierwszym, takim, który najmocniej odczuwamy, jest przemęczenie. Czujemy, że nie mamy na nic siły, nic nie uda nam się zrobić. Gdy pojawi się u nas takie uczucie, warto się zastanowić, czy przypadkiem nie wzięliśmy zbyt dużo na swoje barki. Duża ilość obowiązków, projektów, łączenie wyczerpujących studiów z pracą mogą przeciążyć organizm i doprowadzić do długotrwałego przemęczenia. Z czasem zaczynają pojawiać się także inne objawy, których nie należy lekceważyć.

Jak rozpoznać zmęczenie psychiczne?
Do najbardziej typowych objawów przemęczenia należą: problemy z koncentracją. Coraz trudniej nam się skupić na wykonywaniu obowiązków problemy ze snem. Przy nadmiernym przeciążeniu organizmu, mogą pojawić się problemy z zasypianiem, płytki sen albo w ogóle bezsenność brak chęci do wykonywania obowiązków. Codzienne zadania zaczynają nas przerastać, czujemy niechęć do ich wykonywania i zaczyna nam to zabierać coraz więcej czasu obniżenie nastroju. Nie czujemy się szczęśliwi, nic nas nie cieszy niechęć do spotkań towarzyskich. Przemęczenie organizmu może doprowadzić do tego, że będziemy czuli niechęć do spotykania się z przyjaciółmi i znajomymi

6.1. JAK PRZEZWYCIĘŻYĆ ZMĘCZENIE PSYCHICZNE??

Aby przezwyciężyć stan przemęczenia, warto zastanowić się nad tym, co mogło go spowodować. Jeśli odpowiada za to zbyt wyczerpująca praca, warto spróbować zdjąć ze swoich barków część obowiązków – rezygnować ze zleceń, które generują niskie zyski, a duży nakład pracy, nie zgadzać się na wykonywanie wszystkich projektów, skupić się na tym, co jest dla nas ważne i w czym chcielibyśmy się rozwijać.

W przypadku gdy zmęczenie psychiczne wywołane jest zbyt dużą ilością bodźców i silnym stresem, warto dać sobie czas na odpoczynek. Wiele ludzi nie potrafi w ogóle odpoczywać, ponieważ nawet wtedy gdy zasiądzie na kanapie z książką w dłoni czy włączy serial w laptopie, myśli o swoich obowiązkach albo scrolluje telefon. Nieustannie pobudzany mózg nie potrafi przetworzyć wszystkich informacji, którymi jest bombardowany, przez co trudno mu się wyciszyć. Po dłuższym czasie skutkuje to problemami z regeneracją organizmu, może prowadzić do problemów ze snem i wywoływać zmęczenie psychiczne.

Wiedząc już, co negatywnie na nas wpływa, dobrze jest wyeliminować te czynniki ze swojej codzienności. Dobrą i polecaną metodą jest także poświęcenie sobie przynajmniej 30 minut dziennie. W świecie, który tak mocno nas bodźcuje, dobrze jest każdego dnia odłączyć się od sieci, wybrać na krótki spacer, pomedytować, poćwiczyć jogę, skupić na rzeczywistości, w której żyjemy. To mocno odciąża głowę i pozwala zachować równowagę psychiczną.

6.2. ZMĘCZENIE – ODRUCH OBRONNY ORGANIZMU

Z perspektywy funkcjonowania organizmu, zmęczenie ma charakter obronnego odruchu, który chroni organizm przed całkowitym wyczerpaniem. W świetle aktualnej wiedzy można wyróżnić zmęczenie ośrodkowe, nazywane także ogólnym (w potocznym języku utożsamiane ze zmęczeniem psychicznym) oraz zmęczenie obwodowe, które jest określane także jako zmęczenie mięśni. To powszechne zjawisko fizjologiczne występuje bardzo często w połączeniu ze zmianami nastroju, uczuciem niepokoju i lęku, depresją czy zaburzeniami snu. Do głównych czynników determinujących nasilenie i częstotliwość występowania uczucia zmęczenia należą poziom aktywności fizycznej, wiek, infekcje i choroby układu krążenia, niedobór snu i hałas.

Zmęczenie fizyczne chroni organizm przed niekorzystnymi zaburzeniami, które powstałyby w organizmie, gdyby wysiłek fizyczny był kontynuowany. Tytułem przykładu można wskazać na hipoglikemię, czyli obniżenie poziomu cukru we krwi, podwyższenie poziomu amoniaku, przegrzanie organizmu i zużycie zasobów glikogenu, czy też, bardzo niebezpieczne w skutkach odwodnienie. Zmęczenie fizyczne pojawia się jako efekt zmęczenia mięśni, zatem jest ono następstwem obniżenia zasobów energetycznych w mięśniach (zużycia glikogenu) oraz kumulowania się produktów przemiany materii w tkance mięśniowej (kwasu mlekowego). Obejmuje ono ich zakwaszenie oraz zaburzenia kurczliwości włókien mięśniowych.https://www.youtube.com/embed/a-Rf-Z_jI5M

6.3. ZMĘCZENIE JAKO OBJAW

Uczucie zmęczenia może towarzyszyć patologicznym stanom (ogólnemu osłabieniu, obniżeniu odporności) i chorobom rozwijającym się na różnym podłożu, np.:

• hormonalnym (niedoczynność tarczycy),
• neurologicznym (choroba Parkinsona),
• nowotworowym (białaczka).

Zmęczenie pojawia się również w przebiegu chorób narządów wewnętrznych, np. chorób serca, niewydolności wątroby.

Zmęczenie psychiczne jest zjawiskiem fizjologicznym polegającym na czasowym obniżeniu funkcji poznawczych. Zmęczenie ośrodkowe przekłada się na pogorszenie wydolności fizycznej, dlatego w praktyce bardzo trudno odróżnić zmęczenie psychiczne od fizycznego. Objawy charakterystyczne dla psychicznego zmęczenia to senność i pogorszenie koncentracji. Silne zmęczenie może powodować także podsypianie na kilka – kilkadziesiąt sekund.

6.4. JAK OBJAWIA SIĘ ZMĘCZENIE?

Zmęczenie może objawiać się nawracającymi bólami mięśniowymi, a nawet zawrotami głowy, nudnościami oraz uczuciem duszności i narastającej ciężkości wysiłku. Takie dolegliwości są odczuwane przez zmęczoną osobę. Z perspektywy fizjologii człowieka, w okresie zmęczenia dochodzi do obniżenia siły i szybkości skurczu mięśni oraz niebezpiecznego (zwłaszcza dla kierowców i operatorów maszyn) wydłużenia czasu reakcji. Dodatkowo dochodzi do pogorszenia koordynacji i precyzji ruchów, ich spowolnienia i pogorszenia koordynacji. Intensywność ruchów i ich efektywność zmniejsza się. Zwiększeniu ulega natomiast ryzyko popełnienia błędu.

6.5. ZMĘCZENIE JAKO CHOROBA – CFS

CFS jest skrótem oznaczającym zespół chronicznego zmęczenia (ang. Chronic Fatique Syndrome). Uczucie zmęczenia zasadniczo jest zjawiskiem fizjologicznym, ale przewlekłe zmęczenie może być zakwalifikowane jako choroba. Obraz kliniczny zespołu chronicznego zmęczenia może mieć postać przewlekłej senności, wyczerpania fizycznego, albo zaburzeń koncentracji. Głównym kryterium diagnostycznym w przypadku zespołu chronicznego zmęczenia jest czas jego trwania. Przez zespół chronicznego zmęczenia należy uznać niewytłumaczalne zmęczenie, które utrzymuje się ponad 6 miesięcy i nie ustępuje po odpoczynku. Należy podkreślić, że CFS nie została umieszczona w międzynarodowym spisie jednostek chorobowych, jednakże w praktyce lekarskiej zaczyna już uchodzić za jedną z chorób cywilizacyjnych.

Etiologia choroby jest powiązana z czynnikami immunologicznymi. Taka hipoteza została podstawiona na podstawie obserwacji, z których wynika, że osoby cierpiące na zespół chronicznego zmęczenia bezpośrednio wcześniej chorowały na infekcje lub alergie. Do potencjalnych przyczyn CFS należą również mononukleoza o ciężkim przebiegu, infekcje wirusa EBV oraz niedobór składników odżywczych.

6.6. GŁÓWNE OBJAWY SYNDROMU PRZEWLEKŁEGO ZMĘCZENIA

Do podstawowych objawów syndromu przewlekłego zmęczenia należy stałe lub nawracające uczucie zmęczenia psychicznego i fizycznego utrzymujące się przez okres co najmniej 6 miesięcy. Nie pozostaje to bez wpływu na aktywność zawodową i osobistą pacjenta. Do objawów towarzyszących zespołowi chronicznego zmęczenia można zaliczyć ból gardła i powiększenie węzłów chłonnych, bóle mięśni i stawów oraz bóle głowy, zaburzenia snu, pamięci i koncentracji oraz pogorszone samopoczucie.

Nietrudno zauważyć, że brak możliwości „doładowania akumulatorów” po odpoczynku i wyspania się, znacznie obniża komfort życia. W diagnozie są brane pod uwagę również inne choroby, które mogą powodować stałe uczucie zmęczenia, np. wyczerpanie nadnerczy. Po ich wykluczeniu wykonuje się badania na obecność wskaźników stanu zapalnego oraz zaburzeń składu mikrobioty jelitowej. Są to nieprawidłowe stany towarzyszące syndromowi chronicznego zmęczenia.

6.7. CFS A WYPALENIE ZAWODOWE

Zdaniem naukowców, na zespół chronicznego zmęczenia najbardziej narażone są osoby żyjące w ciągłym biegu, prowadzące niezdrowy tryb życia. Syndrom przewlekłego zmęczenia może pojawić się nawet u osób w młodym wieku. Może on występować jako następstwo wypalenia zawodowego, zatem w grupie ryzyka znajdują się lekarze i pielęgniarki, nauczyciele i psychoterapeuci, urzędnicy, prawnicy i duchowni.

6.8 PROFILAKTYKA CFS, CZYLI SZTUKA ODPOCZYWANIA

Nie każdy potrafi efektywnie odpoczywać. Niektórzy nawet w okresie czasu wolnego myślą o pracy, albo wykonują czynności, które uniemożliwiają organizmowi efektywny wypoczynek, np. uczą się, wykonują wysiłek fizyczny (sprzątanie, prace wokół domu itd.). Odpoczynek w przypadku obowiązków domowych, nakładających się na dbałość o relacje rodzinne oraz rozwój zawodowy, jest bardzo trudny. Odpoczywanie jest sztuką, którą warto opanować jak najprędzej, aby uniknąć syndromu przewlekłego stresu.

Najczęściej odpoczynek polega na oglądaniu telewizji albo korzystaniu z urządzeń mobilnych w inny sposób angażujący uwagę. Tymczasem odpoczynek powinien być czasem poświęconym tylko dla siebie. Może trwać 30 minut, albo do kilku godzin – w zależności od potrzeb i możliwości (bądźmy realistami). Po efektywnym odpoczynku umysł będzie pracował na najwyższych obrotach, a dobre samopoczucie powróci ze zdwojoną siłą. Żeby móc odpocząć efektywnie, trzeba uwzględnić czas odpoczynku w swoim grafiku, aby odpowiednio zaplanować wykonywanie codziennych obowiązków.

Odpoczynek powinien być potraktowany jako jedno z zadań na liście rzeczy do zrobienia. Samego przebiegu odpoczynku nie warto planować, bo mija się to z celem. Zaplanowanie go punkt po punkcie spowoduje istną gonitwę – żeby zmieścić się w czasie, a przecież wcale nie o to chodzi.

Podczas odpoczynku rób dokładnie to, na co masz w danej chwili ochotę, a nie to co trzeba. Warto w tym czasie wyłączyć telefon (przynajmniej służbowy) i komputer. Podczas odpoczynku powinno odpocząć nie tylko ciało, ale też umysł. Dlatego naukowe czasopisma i opracowania lepiej odstawić na bok i wziąć do ręki ciekawą powieść, albo tomik poezji. Podczas nauki umysł pracuje na wysokich obrotach, więc odpoczynek byłby tylko na pół gwizdka.

Sposobów na odpoczynek jest tyle, ile osób odpoczywających – każdy ma swoje upodobania i ulubione sposoby spędzania wolnego czasu. Byleby nie polegało to na prasowaniu, sprzątaniu, planowaniu obiadów i nadrabianiu zaległości – to nie jest wypoczynek, tylko wykonywanie domowych i zawodowych obowiązków, nawet jeżeli wykonuje się je w zaciszu domowym.

6.9 LECZENIE ZESPOŁU CHRONICZNEGO ZMĘCZENIA

Syndrom chronicznego zmęczenia ma złożony charakter. Jak wynika z przytoczonych wyżej faktów, łączy on zmęczenie psychiczne i fizyczne, a do tego same próby odpoczynku i wysypiania się nie wystarczą. Pacjentom cierpiącym na przewlekłe zmęczenie poleca się stosowanie takich metod, jak psychoterapia i fizjoterapia, a w skrajnych przypadkach, stosuje się hipnozę i terapię bólu. Za podstawową formę leczenia zespołu chronicznego zmęczenia uchodzi psychoterapia i zmiana stylu życia w taki sposób, aby nauczyć się efektywnie wypoczywać. Czasami pacjentom pomaga zmiana pracy lub otoczenia, np. pracy na lepiej płatną, bez konieczności brania nadgodzin, otoczenia na miejsce, które stroni od zgiełku miasta i pozwala na kontakt z naturą.

Farmakoterapia w przypadku CFS może przybrać dwojaką postać. W przypadku, gdy syndrom przewlekłego zmęczenia objawia się dolegliwościami bólowymi i stanami zapalnymi, leki przeciwbólowe i przeciwzapalne są zalecane przez lekarza, jako sposób na złagodzenie objawów. Farmakoterapia działa nie na źródło problemu, ale jedynie maskuje jego objawy. Druga forma leczenia farmakologicznego CFS znajduje zastosowanie u pacjentów cierpiących na CFS w związku z nerwicą lub depresją. Wówczas leczenie środkami antydepresyjnymi i uspokajającymi działa uzupełniająco w stosunku do psychoterapii i pomaga pacjentowi w codziennej aktywności. Nie ma zatem pigułek, które leczą przyczynę przewlekłego zmęczenia, chyba że jest ono objawem choroby, którą można wyleczyć farmakoterapią (np. niedoczynności tarczycy).

Zmęczenie psychiczne objawy
Każdy człowiek bywa zmęczony – zarówno fizycznie, jak i psychicznie. W życiu każdego zdarzają się dni, kiedy nie ma na nic siły i ochoty, więc nawet najprostsza aktywność jest uważana za trudną i męczącą. Jednak właśnie przez taki stan rzeczy, często bardzo trudno bywa zauważyć zmęczenie psychiczne. Czym jest i jak się objawia?

Zmęczenie psychiczne to stan, w którym człowiek czuje się przemęczony – nie fizycznie, a właśnie psychicznie. Klasycznymi objawami takiego stanu rzeczy są:

Problemy ze snem – mimo zmęczenia uśnięcie jest bardzo trudne i zajmuje wiele godzin. Sen jest lekki, niespokojny i przerywany. Mogą pojawić się też koszmarny senne. Brak motywacji do pracy – każdemu czasami po prostu nie chce się wykonywać jego obowiązków. Jeśli jednak jest to stan ciągły i długotrwały – najprawdopodobniej powodowany jest on właśnie przez zmęczenie psychiczne. Nie należy tego stanu mylić z lenistwem – to psychiczna blokada, która nie pozwala zająć się pracą.

Problemy z pamięcią – nawet osoby, które cieszyły się dotąd doskonałą pamięcią, mogą mieć problemy z zapamiętywaniem i przyswajaniem kolejnych, nowych informacji. Przemęczony mózg nie przechowuje wiadomości tak, jak powinien. Problemy z emocjami – osoba zmęczona psychicznie może mieć problemy z utrzymaniem swoich nerwów na wodzy. Może być ciągle zirytowana, wybuchać bardzo szybko gniewem czy miewać nawet napady agresji. Z drugiej strony może być też wybuchać płaczem z błahych powodów.

Problemy z koncentracją – w przypadku zmęczenia psychicznego trudno jest się skupić na wykonaniu jednego zadania. Utrudniona jest nie tylko praca, ale też nauka i wszystkie czynności, które wymagają skupienia.

Problemy z podejmowaniem decyzji – w stanie psychicznego zmęczenia trudno jest podejmować decyzje. Nie tylko te bardzo poważne, ale też te zwyczajne, które trzeba podejmować w życiu codziennym.

Zmęczenie psychiczne PODSUMOWANIE

Zmęczenie życiem codziennym ma wiele różnych przyczyn. Bywa, że jest spowodowane wpadnięciem w przygnębiającą rutynę dnia codziennego – gdy każdy dzień wygląda tak samo, każdy jest obciążony mnóstwem obowiązków i nie zapowiada się na jakieś zmiany na lepsze, łatwo jest poczuć zmęczenie natury nie tylko fizycznej, ale też psychicznej. Do zmęczenia psychicznego przykłada się też stres – życie pod wpływem stresu nie jest zdrowe i odbija się zarówno na ciele, jak i psychice człowieka. Stres wypala człowieka od środka i powoduje wiele problemów – w tym także obciąża psychicznie, przez co coraz trudniej jest się zmotywować do działania.

To zamknięte koło – nadmiar obowiązków powoduje stres, który sprawia, że zmęczony psychicznie człowiek coraz bardziej zaniedbuje te obowiązki, przez co stres narasta i powoduje jeszcze większe zmęczenie. Na wystąpienie zmęczenia psychicznego mogą wpłynąć też zbyt duże, nierealistyczne wymagania, które stawiasz sobie sam lub inni stawiają przed Tobą, a Ty próbujesz je spełnić. Także perfekcjonizm może doprowadzić do zmęczenia psychicznego.

Możesz też zacząć odczuwać zmęczenie psychiczne z powodu nadmiaru bodźców i informacji, które docierają do Ciebie – Twój mózg będzie miał problem z przetworzeniem ich. Obciążające może być też także podejmowanie zbyt wielu ważnych i trudnych życiowych decyzji.

Warto zdawać sobie także sprawę z tego, że zmęczenie życiem a depresja to mogą, choć wcale nie muszą być różne kwestie. Zmęczenie życiem, zmęczenie psychiczne może występować samodzielnie. Jednak może być też objawem depresji, dlatego nigdy nie bagatelizuj tego stanu.

6.10 SPOSOBY NA ZMĘCZENIE PSYCHICZNE

Zmęczenie psychiczne to stan, z którym należy walczyć – wpływa on bardzo negatywnie na jakość życia i może doprowadzić do rozwinięcia się poważnych schorzeń – nawet depresji. Dlatego warto wiedzieć, jak radzić sobie ze zmęczeniem psychicznym. Zadbaj o długość i jakość swojego snu. Jeśli czujesz się zmęczony i obciążony psychicznie, a przy tym mało sypiasz – spróbuj wydłużyć czas przeznaczony na sen. Zadbaj też o warunki swojego snu – tak, by Twój odpoczynek był maksymalnie komfortowy.

Pilnuj też odpowiedniej diety w swoim życiu. Zdrowe odżywianie pomoże zachować odpowiedni poziom energii organizmu. Nie bez znaczenia jest także rola aktywności fizycznej – ćwiczenia stymulują nie tylko Twoje ciało, ale też mózg. To wszystko może zadbać o Twoje zdrowie i poprawić samopoczucie. Jednak problem zmęczenia psychicznego jest bardziej złożony. Dlatego tak dobrym pomysłem jest konsultacja psychologiczna, gdzie psycholog terapeuta może zdiagnozować problem, oraz wskazać ew drogi rozwiązania.

Psychoterapia może Ci też pomóc przewartościować priorytety w Twoim życiu i odzyskać w nim równowagę – często zmęczenie psychiczne bierze się z braku umiejętności ustalenia, co w życiu jest naprawdę ważne. To dzięki niej nauczysz się relaksować i walczyć ze stresem. Psychoterapia pomoże Ci dojść do sedna problemu – odnaleźć przyczynę, która odpowiada za występowanie psychicznego zmęczenia. Jeśli już uda się ustalić przyczynę, razem z terapeutą rozpoczniecie pracę nad tym, by tę przyczynę wyeliminować w toku terapii.

Psychoterapia to proces złożony i długotrwały – nawet krótkoterminowa terapia trwa co najmniej kilka tygodni. Jednak jeśli się do niej przyłożysz, uda Ci się odzyskać energię i motywację do działania. Jeśli czujesz się zmęczony i coraz bardziej osuwasz się w zniechęcenie, nie czekaj. Zignorowane psychiczne zmęczenie nie zniknie, a może rozwinąć się w jeszcze bardziej poważne problemy. Samo w sobie również może być objawem poważniejszego i bardziej złożonego schorzenia – na przykład depresji.

5 sposobów na przezwyciężenie zmęczenia psychicznego Każdy z nas czasem skarży się na brak czasu, ale nie zawsze potrafimy w tym rozpoznać własne zmęczenie psychiczne. Poniżej przedstawiamy 5 prostych wskazówek, które pomogą Ci naładować swoje psychiczne akumulatory i nie wymagają zaangażowania tak potrzebnej Ci energii.

6.11 WYKORZYSTUJ KAŻDĄ OKAZJĘ NA ODPOCZYNEK UMYSŁU.

Czasem zdarza nam się chwila, kiedy nie mamy co ze sobą zrobić – np. w sklepowej kolejce, czy w autobusie. Co wtedy robi większość z nas? Chwyta za telefony… Tymczasem, kiedy jesteśmy psychicznie zmęczeni moglibyśmy wykorzystać te chwile dla naszego życia wewnętrznego. To bardzo proste – wystarczy skupić się na odczuwaniu własnego ciała, wsłuchać się we własny, powolny oddech. Możesz skierować swoją uwagę na wszelkie odczucia fizyczne – np. skupić się na tym, jak Twoje stopy dotykają podłoża, na ułożeniu Twoich ramion czy bioder. Taka zwykła uważność nie musi wcale być skomplikowana. Zmniejsz nadmiar bodźców sensorycznych lub skup się tylko na jednym z nich.

Zrób sobie przerwę od nadmiaru światła i hałasu. Spędź kilka minut w ciemnym, cichym pomieszczeniu i zwróć uwagę, jak bardzo jest to relaksujące. Podejmij starania, aby ograniczyć ilość bodźców sensorycznych, na jakie jesteś narażony każdego dnia. Wystarczy założyć słuchawki w metrze, wyłączyć telewizor gdy go nie oglądasz, wyciszyć dzwonek w telefonie i/lub zasłonić ciemne zasłony.Innym sposobem jest zapewnienie sobie tylko jednego głównego bodźca zmysłowego. Możesz na przykład użyć do tego „białego szumu”, odtwarzanego w ciemnym pomieszczeniu.

W każdym sklepie mobilnym oraz na YouTube znajdziesz dziesiątki odgłosów deszczu, szumu fal, wodospadu.Z kolei masaż pozwoli Ci skupić się na ignorowanym zazwyczaj bodźcu – dotyku – i zrobić sobie przerwę od atakującego nas każdego dnia hałasu i światła.Jeśli masz taką możliwość, pojedź do lasu i udaj się na długi spacer pośród przyrody, aby zapewnić sobie psychiczny reset. Jeśli nie możesz sobie na to pozwolić, użyj aplikacji lub nagrania z dźwiękami natury dla uzyskania podobnego efektu.

Daj sobie pozwolenie na relaks. Jeśli w Twoim życiu dużo się dzieje, a Twoja lista rzeczy do zrobienia nigdy się nie kończy, łatwo jest mieć poczucie, że ciągle „powinieneś” coś robić. Podczas odpoczynku pozwól sobie cieszyć się z relaksu. Nie ma potrzeby czuć się winnym z powodu tego, że robisz to co lubisz i co Cię relaksuje. Częścią bycia dorosłym jest poznanie siebie na tyle, aby wiedzieć co jest dla nas naprawdę relaksujące, kojące i wzmacniające. Jeśli tym, czego potrzebujesz jest sprawdzanie aktualności na Facebooku – ciesz się tym. Podobnie, możesz zjeść coś pysznego aby poczuć się lepiej (w granicach rozsądku, przejedzenie się nie poprawi Twojego nastroju). Pozwól sobie na radość z małych, prostych przyjemności – jeśli miałoby to znaczyć grzankę z nutellą – czemu nie!

Przestań nierealistycznie wierzyć, że zrobisz wszystko, co zaplanowałeś. We współczesnym świecie wielu z nas nawet nie zbliża się do końca swojej listy rzeczy do zrobienia – często jest ona jak studnia bez dna. Zaakceptowanie tego, że nigdy nie będziesz w stanie zrobić wszystkich tych rzeczy potrafi być niezwykle wyzwalające. Pomyśl: w świecie pełnym możliwości zawsze znajdzie się szansa aby zrobić więcej i osiągnąć więcej. To pocieszające, ponieważ nawet jeśli nie dasz rady zrobić czegoś dzisiaj, porównywalna albo nawet lepsza okazja sama przyjdzie za jakiś czas.

Skup się na tych zadaniach, które są inwestycją. Niektóre rodzaje wysiłku dają nam zdecydowanie więcej ponad to co w nie włożyliśmy. Może to być na przykład znalezienie bardziej skutecznego sposobu na zrobienie czegoś lub zautomatyzowanie jakiejś czynności. Jeśli potraktujesz te aktywności jako priorytet, w miarę upływu czasu będziesz mógł zmniejszyć nakłady energii psychicznej i fizycznej wkładane w realizację zadań.